W świecie kulinariów i zdrowego odżywiania coraz częściej wracamy do korzeni, odkrywając na nowo zapomniane skarby natury. Jednym z nich jest mąka z płaskurki pradawnego zboża, które zyskuje na popularności dzięki swoim wyjątkowym właściwościom odżywczym i wszechstronności w kuchni. W tym artykule zagłębię się w fascynujący świat płaskurki, przedstawiając jej pochodzenie, bogaty profil składników odżywczych oraz praktyczne zastosowania, które pomogą Ci w pełni wykorzystać jej potencjał w codziennej diecie.
Płaskurka to pradawne zboże bogate w składniki odżywcze, które może być zdrowszą alternatywą dla pszenicy
- Płaskurka (Triticum dicoccum) to jedno z najstarszych zbóż, cenione za niskie wymagania uprawowe i bogaty profil odżywczy.
- Mąka z płaskurki wyróżnia się wysoką zawartością białka, błonnika, witamin z grupy B oraz minerałów, takich jak wapń, fosfor i magnez.
- Zawiera gluten, lecz jego inna struktura może być lepiej tolerowana przez osoby z nieceliakalną nadwrażliwością, choć nie jest to produkt bezglutenowy.
- Posiada niski indeks glikemiczny (ok. 40-45), co sprzyja stabilniejszemu poziomowi cukru we krwi.
- Charakteryzuje się lekko orzechowym smakiem i jest wszechstronna w kuchni, idealna do wypieków, naleśników czy makaronów.
- Dostępna jest w różnych typach (np. 700, 1850), co pozwala dopasować ją do konkretnych zastosowań kulinarnych.

Płaskurka: Powrót do korzeni i dlaczego znów o niej głośno?
Płaskurka, znana również jako pszenica emmer (Triticum dicoccum), to prawdziwa gwiazda wśród pradawnych zbóż. Jest to jedno z najstarszych udomowionych zbóż na świecie, którego historia sięga tysięcy lat wstecz, aż do czasów starożytnych cywilizacji Bliskiego Wschodu. Wyobraź sobie, że to właśnie płaskurka była podstawą diety naszych przodków! Co ciekawe, jej uprawa nie wymaga intensywnego nawożenia ani specjalistycznych zabiegów, co czyni ją atrakcyjną dla rolnictwa ekologicznego. W kontekście rosnącej świadomości zdrowotnej i poszukiwania naturalnych, mniej przetworzonych produktów, płaskurka przeżywa swój renesans. Coraz więcej osób, w tym i ja, docenia jej unikalne właściwości i chętnie włącza ją do codziennego jadłospisu, traktując jako cenną alternatywę dla współczesnych odmian pszenicy.
Co kryje w sobie mąka z płaskurki? Odkryj jej odżywcze bogactwo
Kiedy zagłębimy się w profil odżywczy mąki z płaskurki, szybko zrozumiemy, dlaczego jest ona tak ceniona. To prawdziwa bomba witamin i minerałów! Przede wszystkim, płaskurka charakteryzuje się wyższą zawartością białka niż zwykła pszenica, co jest świetną wiadomością dla wegetarian i osób aktywnych fizycznie. Jest również niezwykle bogata w błonnik pokarmowy, który wspiera trawienie, pomaga utrzymać uczucie sytości i reguluje poziom cukru we krwi. Jeśli chodzi o witaminy, znajdziemy w niej solidną dawkę witamin z grupy B, takich jak B1 (tiamina), PP (niacyna) czy kwas pantotenowy, które są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i metabolizmu energetycznego. Nie brakuje też cennych minerałów: wapnia, fosforu i magnezu, niezbędnych dla zdrowych kości i mięśni. Dodatkowo, płaskurka zawiera antyoksydanty, w tym luteinę, która jest znana z korzystnego wpływu na wzrok. W 100 g mąki razowej z płaskurki znajdziemy około 350 kcal, 64 g węglowodanów i 3,4 g tłuszczu. To naprawdę imponujący skład, który sprawia, że płaskurka wyraźnie przewyższa zwykłą pszenicę pod względem zawartości błonnika i składników mineralnych, oferując znacznie więcej dla naszego zdrowia.
Tajemnica niskiego IG: Jak mąka z płaskurki wpływa na poziom cukru we krwi?
Indeks glikemiczny (IG) to wskaźnik, który informuje nas, jak szybko po spożyciu danego produktu wzrasta poziom glukozy we krwi. Produkty z niskim IG są preferowane, ponieważ zapewniają stabilniejszy poziom cukru i dłuższe uczucie sytości. Płaskurka ma tutaj dużą przewagę! Jej szacunkowy indeks glikemiczny wynosi około 40-45, co klasyfikuje ją jako produkt o niskim IG. Oznacza to, że po spożyciu mąki z płaskurki, węglowodany są uwalniane i wchłaniane do krwiobiegu znacznie wolniej niż w przypadku mąki pszennej. Ten powolny wzrost poziomu cukru we krwi jest niezwykle korzystny, szczególnie dla osób zmagających się z cukrzycą, insulinoopornością, a także dla każdego, kto dba o stabilną energię w ciągu dnia i unika nagłych spadków glukozy. To jeden z kluczowych powodów, dla których ja osobiście polecam włączenie płaskurki do diety.
Gluten w płaskurce: Co musisz wiedzieć?
Poruszając temat płaskurki, nie sposób pominąć kwestii glutenu, która budzi wiele pytań. Muszę jasno podkreślić: mąka z płaskurki zawiera gluten, co oznacza, że nie jest odpowiednia dla osób cierpiących na celiakię i muszą one całkowicie unikać tego zboża. Jednakże, to co wyróżnia płaskurkę, to inna struktura glutenu w porównaniu do nowoczesnych odmian pszenicy. Ten "pradawny" gluten jest często opisywany jako łatwiejszy do strawienia. Z mojego doświadczenia i obserwacji wynika, że niektóre osoby z nieceliakalną nadwrażliwością na gluten (NCGS), które źle reagują na zwykłą pszenicę, mogą tolerować płaskurkę znacznie lepiej. Nie jest to reguła i każdy powinien obserwować reakcję swojego organizmu, ale warto mieć to na uwadze. Pamiętajmy jednak, że mimo potencjalnie lepszej tolerancji, płaskurka nie jest produktem bezglutenowym i nie powinna być spożywana przez osoby z potwierdzoną celiakią.

Płaskurka a orkisz: Porównanie pradawnych zbóż
Często spotykam się z pytaniem, czym różni się płaskurka od orkiszu, skoro oba są pradawnymi odmianami pszenicy. To prawda, że zarówno płaskurka, jak i orkisz, mają wiele wspólnego oba są bogatsze w składniki odżywcze niż pszenica zwyczajna i oba wracają do łask. Jednak mają też swoje unikalne cechy. Orkisz, znany ze swojej delikatnej, lekko słodkawej nuty, jest często wybierany do ciast i pieczywa o lżejszej strukturze. Płaskurka natomiast, którą ja osobiście bardzo cenię, wyróżnia się charakterystycznym, lekko orzechowym posmakiem. Ten subtelny aromat dodaje wypiekom głębi i wyjątkowego charakteru. W porównaniu do pszenicy zwyczajnej, zarówno płaskurka, jak i orkisz, oferują znacznie więcej błonnika i minerałów, co czyni je zdrowszym wyborem. Wybór między nimi często sprowadza się do preferencji smakowych i konkretnego zastosowania w kuchni ja lubię eksperymentować z oboma!

Płaskurka w kuchni: Jak w pełni wykorzystać jej potencjał?
Jedną z największych zalet mąki z płaskurki jest jej niezwykła wszechstronność w kuchni. Jestem przekonana, że każdy kucharz amator szybko się z nią zaprzyjaźni. Możesz jej używać jako zamiennika zwykłej mąki pszennej w tych samych proporcjach, co znacznie ułatwia eksperymentowanie. Płaskurka jest wręcz idealna do wypieku chleba, zwłaszcza na zakwasie nadaje mu wspaniałą strukturę, ciemniejszą barwę i ten niezapomniany, lekko orzechowy smak. Ale to nie wszystko! Jej zastosowania są naprawdę szerokie:
- Wypiek chleba i bułek (szczególnie na zakwasie)
- Ciasta i ciasteczka
- Naleśniki i gofry
- Pierogi i kluski
- Domowy makaron
Jak widzisz, możliwości są niemal nieograniczone. Płaskurka nadaje wypiekom nie tylko ten wyjątkowy, lekko orzechowy smak, ale także piękną, ciemniejszą barwę, co sprawia, że dania wyglądają jeszcze bardziej apetycznie.
Zakup mąki z płaskurki: Przewodnik po typach
Podobnie jak w przypadku innych mąk, mąka z płaskurki dostępna jest w różnych typach, które wskazują na stopień przemiału i zawartość składników mineralnych. Najczęściej spotkasz się z:
- Jasną mąką z płaskurki typ 700: Jest to mąka jaśniejsza, o mniejszej zawartości otrębów, idealna do delikatniejszych wypieków, takich jak ciasta czy naleśniki. Nadal jednak zachowuje swój charakterystyczny smak.
- Pełnoziarnistą (razową) mąką z płaskurki typ 1850 lub 2000: Ta mąka zawiera wszystkie części ziarna, w tym otręby i zarodek, co sprawia, że jest najbogatsza w błonnik, witaminy i minerały. Jest doskonała do wypieku chleba, bułek i innych produktów, gdzie zależy nam na maksymalnej wartości odżywczej i wyrazistym smaku.
Wybór typu mąki zależy więc od tego, co zamierzasz przygotować. Szukając prawdziwej mąki z płaskurki, zawsze zwracaj uwagę na etykiety. Najlepiej wybierać produkty ekologiczne i pochodzące ze sprawdzonych źródeł, aby mieć pewność, że otrzymujesz produkt wysokiej jakości, wolny od niepotrzebnych dodatków i pestycydów. Coraz częściej znajdziesz ją w sklepach ze zdrową żywnością, dużych supermarketach z ekologicznymi półkami, a także online.
Przeczytaj również: Domowe bułki: Puszyste i proste! Sprawdzony przepis, który się uda
Mąka z płaskurki: Kluczowe korzyści dla Twojej diety
Po tym kompleksowym przeglądzie, jestem przekonana, że widzisz, jak wiele dobrego mąka z płaskurki może wnieść do Twojej kuchni i diety. To nie tylko powrót do pradawnych smaków, ale przede wszystkim świadomy wybór na rzecz zdrowia. Podsumowując, kluczowe korzyści wynikające z włączenia płaskurki do codziennego jadłospisu to:
- Bogactwo składników odżywczych: Jest prawdziwą skarbnicą białka, błonnika, witamin z grupy B oraz cennych minerałów, takich jak wapń, fosfor i magnez.
- Niski indeks glikemiczny: Wspiera stabilny poziom cukru we krwi, co jest korzystne dla diabetyków, osób z insulinoopornością i każdego, kto dba o energię bez nagłych spadków.
- Potencjalnie lepsza tolerancja dla osób z wrażliwością na gluten (ale nie celiakią): Dzięki innej strukturze glutenu, niektóre osoby mogą ją lepiej tolerować niż nowoczesną pszenicę.
- Wszechstronność w kuchni i unikalny, lekko orzechowy smak: Idealnie nadaje się do wielu wypieków i dań, dodając im wyjątkowego charakteru.
- Wsparcie dla zdrowej i zróżnicowanej diety: Wprowadzenie płaskurki to prosty sposób na urozmaicenie jadłospisu i dostarczenie organizmowi cennych składników.
